همزمان با سفر معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران به استان مازندران و در «روز جنگل»، شماری از فعالان محیط زیست روز پنجشنبه ۸ مرداد در منطقه جنگلی حفاظت شده پلنگ دره شیرگاه این استان زنجیره انسانی شکل دادند.
فعالان محیط زیست که اعضای ۴۳ سازمان مردمنهاد بودند در این زنجیره انسانی خواهان توقف بهرهبرداری از جنگلها شدند. آنها همچنین خواستار اجرای درست قوانین دولتی برای حفاظت از جنگلهای هیرکانی شدند تا دخل و تصرف به عرصههای جنگلی کاهش یابد.
فعالان محیط زیست استان مازندران در زنجیره انسانی خود همچنین از تخلیه زباله و بهرهبرداری غیر اصولی از جنگل و تخریب و تغییرکاربری عرصههای ملی انتقاد کردند.
جنگلهای هیرکانی حدود ۱.۹میلیون هکتار وسعت دارد و ۹۰ گونه درختی، ۲۱۱ گونه درختچهای و ۵۵۸ گونه علفی در آن موجود است. این جنگلها از آستارا در شمال استان گیلان تا گلیداغ در شرق استان گلستان گسترش دارد.
جنگلهای ایران به عنوان یکی از مهمترین ذخیرهگاههای طبیعی و حیاتی با سرعتی بیشتر از بسیاری از کشورهای جهان در حال نابودی است. آتشسوزیهای گسترده، آفت و بیماریهای مختلف، برداشت بیش از اندازه، تغییر کاربری جنگلها به زمینهای کشاورزی و فشار بیش از حد انسان به این مناطق عامل اصلی نابودی آنهاست.
در سال ۱۳۹۲، یگان حفاظت از منابع طبیعی در استان مازندران اعلام کرد قطع غیرقانونی درختان و درختچهها در این استان ۹۴ درصد افزایش یافته است.
فعالان محیط زیست مازندران تشکیل زنجیره انسانی را هشداری دانستهاند تا زمینه دخالت در عرصههای ملی گرفته شود.
معصومه ابتکار در جمع فعالان محیط زیست مازندران حضور یافت و گفت طرح «تنفس جنگلها» که در راستای حفاظت و بهرهبرداری پایدار از جنگلها در سال ۹۲ در دولت تصویب شد و در آن هرگونه قطع و بهرهبرداری از درختان جز درختان آسیبدیده ممنوع اعلام شده مراحل پایانی خود را طی میکند و به زودی به مجلس ارائه خواهد شد.
او گفت همچنین لایحه حمایت از جنگلها در دولت در دست بررسی است و پس از بررسی و تصویب نهایی به مجلس ارائه میشود.
به گفته ابتکار، این لایحه در راستای توقف بهرهبرداری تجاری، قاچاق و برداشت غیرقانونی از جنگلها بوده و سازمان جنگلها و مراتع، جهاد کشاورزی و علی لاریجانی، رئیس مجلس هم با آن موافقاند.
روز پنجشنبه همچنین تشکلهای زیستمحیطی با حضور ۱۰۰ تن از هنرمندان در کیاسر مازندران نشستی برگزار خواهند کرد.
سفر یکروزه معصومه ابتکار به مازندران بهمنظور بررسی مشکلات زیستمحیطی این استان و افتتاح چند طرح حفاظتی زیستمحیطی انجام شده است.
معصومه ابتکار سه روز پیش در پیامی به مناسبت ۸ مرداد «روز جنگل، رمز حیات» از تخریب سالانه دو هزار و ۸۶۷ هکتار از جنگلهای شمال ایران خبر داد.
قرار است از امسال روز ۸ مرداد با شعار «نگذاریم بمیرد جنگل، که جهان خواهد مرد» به روزی نمادین تبدیل شود.
اطلاعات بیشتر
در آستانه «روز جنگل»: تخریب ۱۴۳ هزار هکتار از جنگلهای شمال ایران ظرف ۵۰ سال
معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران از تخریب سالانه دو هزار و ۸۶۷ هکتار از جنگلهای شمال ایران خبر داد. او در پیامی به مناسبت هشتم مرداد که از سال جاری به عنوان «روز جنگل، رمز حیات» انتخاب
شده است به این معضل اشاره کرد.
در این پیام آمده است: «بررسی عکسهای هوایی دوره ۵۰ ساله ۱۳۳۴ تا ۱۳۸۶ توسط سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور نشان میدهد که به طور متوسط سالانه دو هزار و ۸۶۷ هکتار از جنگلهای شمال ایران تخریب شده است.»
به عبارت دیگر تنها ظرف ۵۰ سال، نزدیک به ۱۴۳ هزار هکتار از زمینهای شمال ایران تخریب شده است.
او در ادمه نوشت: «اگر این رویه ادامه پیدا کند تا ۵۰ سال آینده در بسیاری از نقاط شمال ایران آثاری از جنگلهای بازمانده از دوران سوم زمینشناسی نخواهیم داشت.»
ابتکار در این پیام ضمن اشاره به ضرورت شکلگیری حرکت اجتماعی برای حفاظت از جنگلهای ایران نوشت: «برای مقابله با تخریب و آتشسوزی جنگلها نیازمند حرکت و پویشی اجتماعی هستیم.»
قرار است از امسال روز هشتم مرداد با شعار «نگذاریم بمیرد جنگل، که جهان خواهد مرد» به روزی نمادین تبدیل شود.
عامل انسانی در آتشسوزی جنگلها به دو عامل «عمدی» و «غیر عمدی» تقسیم میشود. در عوامل غیر عمدی، سهل انگاری محیطبانان در کنترل مهار آتشسوزی به دلیل پدیدههای طبیعی باعث گسترش زبانههای آتش میشود. ایران برای حفاظت از عرصهها و منابع طبیعی خود به حداقل ۱۰ هزار نفر برای پیوستن به «یگان حفاظت از محیط زیست» نیاز دارد. این در حالیست که به گفته فرمانده یگان حفاظت از محیط زیست ایران، کار حفاظت از ۱۷ میلیون هکتار عرصه طبیعی در این کشور برعهده ۳ هزار محیط بان است.
عوامل انسانی در آتشسوزی جنگلها
رئیس سازمان محیط زیست در ادامه به نقش عوامل انسانی در تخریب جنگل اشاره کرد و متذکر شد: آمارها نشان میدهد که آتشسوزی در جنگلها حدود ۹۵ درصد ریشه در خطای انسانی دارد. نه فقط روشن کردن آتش برای گرمشدن یا پخت و پز بلکه پرتاب ته سیگاری از درون اتومبیل یا جا گذاشتن شیشه نوشابهای که در اثر تابش خورشید جنگلی را به آتش کشیده است.
اما عوامل عمدی آتشسوزی بیشتر به دلایل و انگیزههای فردی یا گروهی صورت میگیرد.
گاه فاجعه عمیقتر است. مانند اختلافات خانوادگی. روز ۲۵ تیرماه سال جاری، فرماندار و مدیر منابع طبیعی سیروان استان ایلام خبر داد که فردی در منطقه «دَروَن کُفره» در بین مزارع خود در حال جمعآوری محصولات کشاوزی بوده که فردی دیگر در پی اختلافات خانوادگی با شلیک چند گلوله او را به قتل میرساند و خرمناش را هم به آتش میکشد که این آتش سوزی به داخل جنگل و عرصههای طبیعی سرایت میکند. آتشسوزی «دَروَن کُفره» از بین رفتن ۲۰۰ هکتار از جنگلهای بلوط منجر شد.
«کمبود ۱۰ هزار محیط بان در ایران»
یران برای حفاظت از عرصهها و منابع طبیعی خود به حداقل ۱۰ هزار نفر برای پیوستن به «یگان حفاظت از محیط زیست» نیاز دارد. در حال حاضر کار حفاظت از ۱۷ میلیون هکتار عرصه طبیعی در ایران، برعهده ۳ هزار نفر محیط بان است.
به گفته سرهنگ حمیدرضا خیلدار، فرمانده یگان حفاظت از محیط زیست، اکنون به ازای هر ۶ هزار هکتار تنها یک محیط بان وجود دارد. اما وضعیت در استانهایی مانند فارس وخیمتر است و در هر ۴۰ هزار هکتار تنها یک نفر برای حفاظت و محیط بانی خدمت میکند.
به گزارش خبرگزاری ایرنا، فرمانده یگان حفاظت از محیط زیست ایران، هوشمندسازی حفاظت از مناطق استحفاظی محیط زیست و عرصه های طبیعی و دور شدن از شیوههای سنتی را مهم ترین راه برای توسعه و پیشرفت یگان حفاظت و بقای عرصه های طبیعی دانست.
از آنجا که شکارچیان غیر مجاز به سلاحهای مرگبار مجهز هستند و در بسیاری مواقع درگیریهایی بین محیط بانان و شکارچیان رخ میدهد، به گفته فرمانده یگان حفاظت از محیط زیست، بهرهبردن از روشهای هوشمند باعث کاهش خطرات برای محیط بانان میشود.
با اینحال او تاکید کرده است برای هوشمند سازی امر حفاظت از محیط زیست به حداقل ۳ هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز است که از این مبلغ ۴۵ میلیارد ریال آن باید صرف آموزشهای علمی و جدید به کارکنان یگان حفاظت محیط زیست شود.
او با اشاره به آتشسوزیهای گسترده در جنگلهای ایران گفته که برای مهار و خاموش کردن آتش سوزی در عرصه های طبیعی کشور و استفاده از بالگردهای مخصوص مهار آتش، این سازمان به پنج هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز دارد. همچنین استفاده از اسلحهخانههای استاندارد نیز از دیگر نیازهای یگان حفاظت محیط زیست است.
وسایل و امکانات کافی برای مقابله با آتش در جنگلهای ایران وجود ندارد
پیشتر، جواد سلیاری، مدیر پارک ملی گلستان، نیز گفته بود طبق استانداردهای جهانی برای حفاظت مدام از ۹۲ هزار هکتار مساحت این پارک به حداقل ۲۳۰ تا ۲۴۰ نفر محیط بان نیاز است، در حالی که این پارک ملی تنها ۵۰ نفر پرسنل دارد، که ۱۰ نفر آنها نیز فقط کار اداری انجام میدهند، و ۴۰ نفر باقی مانده نیز شیفتها را باید بین خود تقسیم کنند، یعنی در هر لحظه تنها ۲۰ نفر برای حفاظت از قدیمیترین پارک ملی ایران در اختیار است.
کمبود محیط بان در عرصههای طبیعی ایران و مجهز نبودن سازمان حفاظت محیط زیست به وسایل و فنآوریهای لازم برای مقابله با آتش در جنگلها، انتقادهای زیادی برانگیخته و نمایندگان مجلس، این سازمان و دولت را به کم کاری در این زمینه متهم میکنند.
به گفته فراکسیون محیط زیست مجلس، این دولت و سازمان محیط زیست است که باید با ارائه طرحی به مجلس درخواست بودجه و اعتبار کند.
